Ҳар бир фуқаро мол-мулкка эга бўлиш ва ўзининг мулк ҳуқуқини ҳар қандай бузилишлардан ҳимоя қилишга ҳақли. Фуқаролар мулкига нисбатан турли тажовузларнинг олдини олиш ва мулк дахлсизлигини таъминлаш уларнинг эркин ҳамда фаровон ҳаёт кечиришига замин яратади.

ЎзЛиДеП хусусий мулк дахлсизлиги, мулкдорлар ҳуқуқларининг ишончли ҳимоя қилинишига катта эътибор қаратиб келмоқда.

Партиямизнинг Сайловолди дастурида ҳам хусусий мулк дахлсизлигини таъминлаш, мулкка зарар етказилганлик учун жиноий жавобгарликни кучайтириш ғояси илгари сурилмоқда. Ташаббусимизнинг долзарблигини қуйидагилар билан изоҳлаш мумкин:

биринчидан, янгиланган Конституциянинг 30-моддасига мувофиқ, ҳеч ким расмий эълон қилинмаган қонун асосида мол-мулкидан маҳрум этилиши мумкин эмас. Асосий Қонуннинг 65-моддасида хусусий мулк дахлсиз эканлиги, мулкдор ўз мол-мулкидан қонунда назарда тутилган ҳоллардан ва тартибдан ташқари ҳамда суднинг қарорига асосланмаган ҳолда маҳрум этилиши мумкин эмаслиги кафолатланган. Хусусий мулк дахлсизлигини бузиш ҳамда мулкка зарар етказиш учун жиноий жавобгарликнинг кучайтирилиши конституциявий кафолатлар моҳиятидан келиб чиқади;

иккинчидан, амалиётда мулк ҳуқуқи билан боғлиқ ҳуқуқбузарликлар ҳолати учраб турибди. Хусусан, ер билан боғлиқ масалаларда бу кўпроқ намоён бўлмоқда. Биргина 2022 йил Адлия вазирлиги томонидан Сурхондарё вилоятидаги маҳаллий ҳокимликларнинг қарорлари ўрганилганда, ер ажратиш, ер майдонларини захирага олиш, ер участкасига бўлган ҳуқуқни бекор қилиш каби масалаларда туман ҳокимлари 304 ҳолатда ўзига тегишли бўлмаган ваколатдан фойдаланганлиги аниқланган;

Яқинда Тошкент шаҳар ҳокимининг Мирзо Улуғбек, Сергели, Яккасарой, Яшнобод, Чилонзор, Шайхонтоҳур туманларида реновация лойиҳаларини амалга ошириш ва тегишли ҳудудларни белгилаш ҳақидаги қарори кўплаб эътирозларга сабаб бўлди. Реновация оқибатида тураржой бинолари бузилиши ва қайта қурилиши мулк дахлсизлигига тўғридан-тўғри таъсир кўрсатади. ЎзЛиДеП бу ҳолатга зудлик билан муносабат билдирди.

учинчидан, хусусий мулк дахлсизлигини таъминлаш, мулкка зарар етказиш учун жиноий жавобгарликнинг амалдаги чоралари етарли эмас. Жиноят кодексининг 173-моддасига кўра, мулкни қасддан нобуд қилиш ёки унга зарар етказиш учун жавобгарлик белгиланган – ушбу қилмишга нисбатан оғирлаштирувчи ҳолатларда энг оғир жазо – 3 йилдан 5 йилгача озодликдан маҳрум қилиш. Мансабдор шахслар томонидан хусусий мулк ҳуқуқини бузиш жинояти (1921-модда) учун энг оғир жазо эса 5 йилдан 7 йилгача озодликдан маҳрум қилиш. Солиштириш учун фирибгарлик ва ўғирлик каби жиноятлар учун 10 йилгача, товламачилик ва талончилик учун 15 йилгача озодликдан маҳрум қилиш назарда тутилган.

Хусусий мулк дахлсизлигини бузишнинг ижтимоий хавфи юқори бўлганлиги сабаб ушбу жиноятлар учун жавобгарликни кучайтириш лозим.

Хулоса қилиб айтадиган бўлсак, партиямиз хусусий мулк дахлсизлигини таъминлаш учун жиноий-ҳуқуқий чораларни кучайтириш ва жавобгарликнинг муқаррарлигига риоя этиш лозимлиги тарафдоридир.