Kasb, malaka va mas’uliyat: Yangi Özbekiston taraqqiyotining mustahkam poydevori
Yangi Özbekistonni barpo etiş, Uçinçi Renessans poydevorini mustahkam qöyiş yölida boşlangan keng kölamli islohotlar samarasi, ayniqsa, joriy 2025-yilda yaqqol namoyon böldi. Bu yil mamlakatimiz tarixida öçmas iz qoldirdi. Ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy, madaniy-ma’rifiy va sport sohalarida ulkan burilişlar yili sifatida muhrlandi.
Bu yutuqlar faqat raqamlar yoki rasmiy hisobotlarda emas, balki har bir inson hayotida, oila, mahalla muhitida, yoşlar taqdirida öz ifodasini topdi. Ana şu tarixiy jarayonlar Prezidentimiz Şavkat Mirziyoyevning Oliy Majlis va xalqimizga taqdim etgan Murojaatnomasida çuqur tahlil, qat’iy xulosa va kelajakka qaratilgan aniq harakatlar dasturi sifatida aks etdi.
Murojaatnomada belgilangan törtinçi ustuvor yönaliş — kasblarni rivojlantiriş va yangi mehnat bozori arxitekturasini yaratiş mamlakatimiz kelajagi uçun hal qiluvçi ahamiyatga ega. Bugun dunyoda raqamlaştiriş, sun’iy intellekt va yangi texnologiyalar ta’sirida mehnat bozori tubdan özgarmoqda. Yaqin yillarda mavjud kasblarning katta qismi avtomatlaştirilişi, qolganlari esa mutlaqo yangi bilim va malakalarni talab qilişi kabi jarayonlar bizdan ham keçikmasdan moslaşişni taqozo etmoqda.
Davlatimiz rahbari ta’kidlaganidek, sanoatda avtomatlaşgan liniyalar, qişloq xöjaligida “aqlli” texnologiyalar, transportda intellektual boşqaruv tizimlari allaqaçon kundalik hayotimizga kirib keldi. Şu bois endilikda mehnat bozori kasb, malaka, texnologiya va ta’limni birlaştiradigan yagona va samarali tizim sifatida işlaşi zarur.
Bu borada texnikumlar tizimini tubdan yangilaş böyiça qabul qilingan beş yillik dastur yoşlar kelajagi uçun mustahkam poydevor yaratadi. 2026 yildan boşlab har yili kamida 100 ta texnikumni töliq ta’mirlaş, zamonaviy uskunalar bilan jihozlaş, ularni mehnat bozorida talab yuqori bölgan kasblarga moslaştiriş rejalaştirilgan. Germaniya, Şveysariya, Buyuk Britaniya, Xitoy, Koreya kabi davlatlarning ilğor ta’lim dasturlari joriy etiladigan texnikumlar soni 100 taga yetkazilişi kasbiy ta’lim sifatini mutlaqo yangi bosqiçga olib çiqadi.
Ilğor kasbiy mahorat texnikumlari va “Kasblar şaharçalari”ning taşkil etilişi esa maktab öquvçilarini erta bosqiçdan zamonaviy kasblarga yönaltirişga xizmat qiladi. Quriliş, servis, qişloq xöjaligi, sanoat, transport, “yaşil” energetika sohalaridagi kasblar mahallalarda yangi iş örinlari yaratiş, yoşlarning öz yurtida munosib hayot keçirişini ta’minlaşga zamin böladi.
Korxonalar uçun ijtimoiy soliq imtiyozlarining uzaytirilişi, “dual ta’lim” asosida öqiyotgan 100 ming nafar texnikum öquvçisiga ilk bor stipendiya joriy etilişi hamda öz kasbini puxta egallayotgan iqtidorli yoşlarni qöşimça rağbatlantiriş — iqtisodiyotimizning ustuvor yönalişlari uçun yuqori intellektual salohiyatga ega, raqobatbardoş kadrlar tayyorlaşga qaratilgan tubdan yangiça yondaşuvning yorqin ifodasidir. Bunday çora-tadbirlar kasbiy ta’limning jamiyatdagi nufuzini ham oşiradi.
Bu islohotlar 2026-yilni “Mahallani rivojlantiriş va jamiyatni yuksaltiriş yili” deb e’lon qiliş taşabbusi bilan mazmunan uzviy boğliq. Çunki kasbli, işli, malakali inson ertaga mahallaning tayançi, jamiyat barqarorligining asosi böladi. Yoşlar mahallada kasb egallab, şu yerda öz kelajagini qura olsa, mahalla rivojlanadi, jamiyat yuksaladi.
Kasblarni rivojlantiriş va yangi mehnat bozori arxitekturasini yaratişga qaratilgan mazkur ustuvor yönaliş biz deputatlarning saylovçilar bilan uçraşuvlarida eng köp kötariladigan — “yoşlarimiz qanday kasb egallaydi, iş örinlari qayerda yaratiladi, ta’lim mehnat bozoriga qançalik mos, texnikum öquvçilariga ham stipendiya tayinlaş” degan hayotiy savollarga aniq, işonçli va amaliy javob böldi.
Murojaatnomada demokratik islohotlarni yanada çuqurlaştiriş, parlament va mahalliy kengaşlar rolini kuçaytiriş masalalariga ham alohida e’tibor qaratildi. Bugungi kunda Oliy Majlis dunyodagi eng rivojlangan parlamentlarga xos bölgan barça nazorat vakolatlariga ega bölib, davlat boşqaruvidagi ta’siri sezilarli darajada ortdi.
Konstitutsiyaviy islohotlar doirasida viloyat hokimlari va mahalliy kengaşlar raislari lavozimlarining ajratilgani hokimiyatlar örtasidagi muvozanatni mustahkamladi. Endi uşbu tizim 2026-yildan boşlab 208 ta tuman va şaharda joriy etilişi mahalliy darajada deputatlik nazoratini kuçaytiriş, ijro hokimiyatining hisobdorligini oşirişga xizmat qiladi. Deputat sörovlarining ijrosi har çorakda tahlil qilinib, sustkaşlikka yöl qöyilgan holatlar böyiça qat’iy çoralar köriladi.
Uşbu dasturiy hujjat oddiy ma’ruza emas, balki Yangi Özbekistonni barpo etişga qaratilgan puxta öylangan, inson qadri, kasb va mehnatga tayangan strategik dasturdir. Unda belgilangan har bir yönaliş yurtimizning barqaror taraqqiyoti, mahallalar ravnaqi va jamiyat yuksalişining mustahkam kafolatidir.
Şahnoza XOLMAXAMATOVA,
Oliy Majlis Qonunçilik palatasi deputati.