Asosiy kontentga o‘tish
Yakshanba 22-noyabr 2026-yil
Biz ijtimoiy tarmoqlarda:
Virtual qabulxona
0
Virtual qabulxona
Xayriya qiliş

“Sunʼiy intellekt alyansi”: raqamli iqtisodiyotda faqat ilgarilaşga xizmat qiladi

24.10.2025
1043

Zamonaviy dunyoda sunʼiy intellekt nafaqat taraqqiyotning boş omili, balki davlatlarning raqobatbardoşligi va barqaror rivojlanişini taʼminlovçi asosiy vositalardan biriga aylanib bormoqda. Şu nuqtai nazardan, sunʼiy intellektni rivojlantiriş, uni milliy soha va tarmoqlarda joriy etiş, xalqaro hamkorlikni kuçaytiriş hamda global tendensiyalarga hamohang harakat qiliş har bir davlat uçun strategik ahamiyat kasb etmoqda.

Sönggi yillarda Özbekistonda ham bu borada bir qator işlar amalga oşirildi. Sunʼiy intellektni rivojlantiriş böyiça alohida qaror qabul qilinib, sohaning huquqiy asoslari yaratildi. Qisqa davrda davlat xizmatlari, bank-moliya, jamoat xavfsizligi, transport kabi yönalişlarda 30 dan ortiq pilot loyihalar işga tuşdi. Ötgan yili Sunʼiy intellektni 2030 yilga qadar rivojlantiriş strategiyasi tasdiqlandi. Natijada bir yil içida mamlakatimiz sunʼiy intellektga tayyorgarlik böyiça xalqaro indeksda 17 poğona yuqoriladi, Markaziy Osiyoda esa 1-örinni egalladi.

Xalqaro ekspertlarning fikriça, Özbekistonning sunʼiy intellekt sohasidagi salohiyati taxminan ön milliard AQŞ dollariga baholanmoqda. Bu salohiyatni real natijalarga aylantiriş uçun mustahkam infratuzilma, oçiq maʼlumotlar va yuqori sifatli kadrlar tayyorlaş zarur. Aynan şuning uçun ham davlat saʼy-harakatlari data-markazlar va superkompyuter quvvatlarini rivojlantirişga yönaltirilgan.

Birgina şu yilda 16 ta superkompyuter sotib oliş uçun 50 million dollar ajratildi, kelgusi yilda bu sömma ikki barobar oşiriladi. Bunda Qoraqalpoğiston Respublikasidagi imtiyozli investitsiya rejimi muhim rağbat böladi. SI infratuzilmasiga 100 million dollardan ortiq sarmoya kirituvçi investorlar uçun soliq va bojxona imtiyozlari, şuningdek, elektr energiyasiga imtiyozli tarif qöllaniladi. Bularning barçasi Özbekistonni raqamli innovatsiyalarning mintaqaviy markaziga aylantiriş uçun strategik qadamlardir.

Prezidentimiz raisligida şu yil 21 oktyabr kuni bölib ötgan videoselektor yiğilişida ham sunʼiy intellekt texnologiyalarini davlat boşqaruvi tizimiga, iqtisodiyotga va mamlakat hududlariga jadal joriy etiş böyiça ustuvor çora-tadbirlar muhokama qilinib, endilikda vazirlar va tarmoq rahbarlarini raqamlaştirişga masʼul örinbosarlari bir vaqtni özida sohada sunʼiy intellektni rivojlantirişga ham javobgar bölişi belgilandi.

Milliy kontentni işlab çiqiş va joriy etiş alohida eʼtibor talab qiladigan muhim jihat hisoblanadi. Bu sunʼiy intellekt dasturlarining samarali işlaşi uçun ular özbek tilini mukammal tuşunişi zarurligi bilan boğliq. Şu munosabat bilan, adabiyot, ilmiy işlar, arxivlar va hisobotlarni birlaştirgan “Özbek tili korpusi” platformasi yaratiladi. Bu esa sunʼiy intellekt tizimlariga madaniyatimiz va mentalitetimiz xususiyatlarini aks ettiriş imkonini beradi.

Sunʼiy intellektni rivojlantirişda eng muhim omil – malakali kadrlar tayyorlaşdir. Zero, kadrlar tayyorlaş masalasi davlat siyosatida markaziy örinni egallaydi. Keyingi öquv yilidan boşlab “Informatika” kursiga SIga bağişlangan mavzular kiritiladi, Massaçusets texnologiya instituti bilan hamkorlikda maxsus darslik yaratilmoqda. “Bir million sunʼiy intellekt yetakçisi” dasturi kengaytirilib, oliy taʼlim muassasalarida laboratoriyalar oçilmoqda. “New Uzbekistan” universiteti bazasida esa “soha – OTM – hamkor” tamoyili asosida klaster taşkil etilayotir.

Uşbu masalaga bu darajada katta eʼtibor qaratilayotgani bejiz emas. Çunki zamon şiddat bilan özgarayapti. Jahonda har bir sohaga sunʼiy intellekt, raqamli texnologiyalar kirib kelyapti. Sunʼiy intellekt texnologiyalarini joriy etiş nafaqat iş samaradorligini oşiradi, balki yangi biznes modellarini yaratişga ham xizmat qiladi. Qolaversa, u iş jarayonlarini avtomatlaştiriş bilan birga, inson imkoniyatlarini kengaytiradi.

Şu sababli mamlakatimizda sunʼiy intellekt texnologiyalarini rivojlantiriş böyiça zarur çoralar körilmoqda. Masalan, sunʼiy intellekt, moliyaviy texnologiyalar, kiberxavfsizlik va bulutli texnologiyalar yönalişlari böyiça davlat grantlari kvotasi 35 foizga oşirilayotir. Yoşlar taşabbuslarini rağbatlantiriş maqsadida esa mukofot jamğarmasi bir million AQŞ dollari bölgan “Sunʼiy intellekt sohasidagi eng yaxşi startap” kabi milliy tanlov taʼsis etildi.

Davlatimiz rahbari 2030 yilga borib, sunʼiy intellekt böyiça dunyoning TOP–50 taligiga kirişni maqsad qilganimiz, şu bois ilğor xorijiy tajribadan kelib çiqib, “Sunʼiy intellekt alyansi”ni taşkil etiş közda tutilganini aytib ötdi. Alyans tarkibiga sohada samarali faoliyat yuritayotgan yetakçi kompaniyalar, xorijiy ekspertlar va vatandoşlarimiz, yirik davlat korxonalari, banklar hamda oliy öquv yurtlari kiritiladi.

Yetakçi xalqaro ilmiy-tadqiqot markazlari va akseleratorlar bilan hamkorlikni kuçaytiriş, milliy dasturlar asosida media-kontent yaratiş, xalqaro PR kampaniyalar ötkaziş hamda mahalliy mutaxassislar va kompaniyalarni xalqaro körgazma va forumlarda iştirokini taʼminlaş uning asosiy vazifalari sirasiga kiradi. Umuman olganda, “Sunʼiy intellekt alyansi” Özbekistonda innovatsion hamkorlikni kuçaytiriş, yangi ğoyalar va ilmiy salohiyatni birlaştiriş orqali mamlakatimizni raqamli iqtisodiyotda ilğor öringa çiqarişga xizmat qiladi.

Videoselektor yiğilişining yakunlari şuni körsatadiki, sunʼiy intellekt taʼsiri ostida jahon iqtisodiyotining jadal özgarişi şaroitida, Özbekiston siyosiy iroda va strategik fikrlaşni namoyiş etmoqda. Aynan hozirgi paytda fuqarolarning yangi turmuş sifati va davlatning yangi raqobatbardoşlik darajasi deb ataş mumkin bölgan intellektual poydevor qöyilmoqda.

Fikrimizça, şiddatli global özgarişlar kontekstida parlamentning qöllab-quvvatlaşi raqamlaştiriş sohasidagi islohotlar izçilligini qonunçilik orqali taʼminlaşning asosiy kafolati bölişi kerak. ÖzLiDeP fraksiyasi aʼzolari sunʼiy intellekt rivojlanişini vaqtinçalik texnologik tendensiya emas, balki milliy raqobatbardoşlik poydevori va fuqarolar hayoti sifatini oşiriş vositasi sifatida köradi.

Partiyamiz saylovoldi dasturida ham raqamli texnologiyalarni iqtisodiy barça tarmoqlarga joriy etiş va şu orqali aholiga va tadbirkorlarga yengilliklar yaratiş ustuvor vazifa sifatida belgilab qöyilgan. Davlatimiz rahbari tomonidan belgilab berilgan ustuvor vazifalar partiyamiz maqsadriga uyğun va hamohangdir. Şundan kelib çiqib, biz deputatlar bu sohada Prezidentimiz belgilab bergan vazifalarni bajarilişini huquqiy asoslarini yana-da takomillaştiriş, ularning ijrosi ustidan deputatlik nazoratini kuçaytirişimiz lozim.

Mamlakatimiz Prezidenti tomonidan ilgari surilgan taşabbuslarning izçil amalga oşirilişi hamda uşbu yönalişlarda belgilab berilgan vazifalar ijrosi Özbekistonning intellektual suverenitetini mustahkamlaş hamda Yangi Özbekistonning strategik, yaʼni, fan va aql yutuqlaridan xalq manfaati yölida işonç bilan foydalanuvçi davlat ğoyasini röyobga çiqarişning eng muhim omili böladi.

 

 

Aktam XAITOV,

Oliy Majlis Qonunçilik palatasidagi

ÖzLiDeP fraksiyasi rahbari.

Saytni yangi dizayni yoqdimi?