Xususiy sektordagi iş beruvçilarni mehnat qonunçiligidagi xodim oldidagi majburiyatlarini soddalaştiriş nima uçun zarur?
7-sentabr kuni Özbekiston Liberal-demokratik partiyasining I Kongressi bölib ötdi. Kongress davomida partiyaning saylovoldi dasturi tasdiqlandi. Ta’kidlaş joizki, partiya saylovoldi dasturida bir qator muhim taşabbuslar ilgari surilgan. Jumladan, partiya xususiy sektordagi iş beruvçilarning mehnat qonunçiligidagi xodim oldidagi majburiyatlarini soddalaştiriş taşabbusini ilgari surmoqda.
Xususiy sektor iqtisodiyotning asosiy drayverlaridan biri hisoblanadi. Bu jabhada xususiy korxonalar, tadbirkorlar va turli şirkatlar faoliyat yuritadi. Şu sababli respublikamizda kelgusi 2030-yilga qadar davlat korxonalari sonini 6 barobarga qisqartirib, xususiy sektorning iqtisodiyotdagi uluşini 85 foizga yetkaziş rejalaştirilgan.
Xususiy sektor köplab yangi iş örinlari yaratiş orqali iqtisodiyotni rivojlantiradi. 2023 yil holatiga köra, Özbekistonda jami işga joylaşgan xodimlar soni 5,5 mln.ni taşkil etadi - davlat taşkilotlarida 2,2 mln, xususiy sektorda esa 3,3 mln kişi band bölgan.
Yuqoridagilarni inobatga olgan holda, xususiy sektordagi iş beruvçilar uçun mehnat qonunçiligidagi talablarni soddalaştiriş va amaliy yeçimlar beriş muhim ahamiyatga ega.
Yangi tahrirdagi Mehnat kodeksining 25-moddasida iş beruvçining 19 ta majburiyatlari körsatib ötilgan. Qonunçilikdagi murakkablik va tomonlarning uni töğri tuşunmasligi xususiy sektordagi iş beruvçilar uçun muammolar tuğdirmoqda. Bu murakkabliklarni bartaraf etiş uçun qonunçilikda belgilangan iş beruvçining majburiyatlarini xususiy sektordagi iş beruvçilar manfaatlari yölida soddalaştiriş lozim.
Xususiy sektordagi köpgina iş beruvçilar mehnat qonunçiligi töğrisida töliq ma’lumotga ega emas. Bu ba’zi holatlarda qonun buzilişiga olib kelişi mumkin.
Köpinça, xususiy sektordagi iş beruvçilar xodimlarni işga qabul qiliş yoki ularni işdan böşatişda qonunçilikda belgilangan qiyin talablarga duç kelişadi. Bu jarayonni soddalaştiriş xususiy sektor faoliyatini qonun talablari asosida osonlaştiradi. Xususiy sektordagi kiçik va örta korxonalar uçun mehnat xavfsizligi talablari murakkab bölib, uni bajariş köp mablağ talab qiladi. Xavfsizlik standartlarini qayta körib çiqiş va ularni soddalaştiriş, ayniqsa, kiçik korxonalar uçun qonuniy va ijtimoiy jihatdan manfaatli bölgan bölar edi.
Mehnat qonunçiligidagi ortiqça va murakkab talablarni soddalaştiriş, ularni zamonaviy biznes muhitiga moslaştiriş muhim ahamiyatga ega. Xususiy sektorda mehnat munosabatlarini soddalaştiriş uçun elektron platforma va tizimlarni işlab çiqiş zarur. Masalan, mehnat şartnomalarini elektron şaklda yuritiş, iş haqini tölaş tizimlarini avtomatlaştiriş, iş beruvçilar va xodimlar örtasidagi hisobotlarni raqamlaştiriş lozim.
Xulosa örnida qayd etiş kerakki, xususiy sektordagi iş beruvçilarni mehnat qonunçiligidagi xodim oldidagi majburiyatlarini soddalaştiriş ham iş beruvçilar, ham xodimlar uçun foydalidir. Mehnat qonunçiligining aniq va tuşunarli bölişi xususiy sektorning rivojlanişiga hissa qöşadi.